Çalışma Gücü Kaybıyla Emekli Olan Memura Kötü Haber Yok! Aylık ve İkramiye Aynı

Sağlık sorunları nedeniyle çalışma gücünü kısmen kaybeden memurların en çok merak ettiği konulardan biri, bu yolla emekli olmanın aylık ve ikramiyeyi düşürüp düşürmediği. Yanıt net: 5434 sayılı Kanun kapsamındaki bir memurun çalışma gücü kaybına dayalı emekli olması, aylık ve ikramiye tutarında herhangi bir dezavantaj yaratmıyor. Bu yolla emekli olan memura normal emekli aylığı bağlanıyor ve ikramiye de olağan sistemle hesaplanıyor.

Bu imkân nereden geliyor?

Çalışma gücü kaybına dayalı emeklilik, aslında 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nda yer almıyor. Bu hak, 5510 sayılı Kanun'un geçici 4'üncü maddesiyle 5434 kapsamındaki memurlar için de uygulanmaya başlandı. Düzenleme iki gruba emeklilik kapısı açıyor:

• Göreve engelli olarak girmeyen, ancak göreve başladıktan sonra ortaya çıkan rahatsızlıkları nedeniyle malulen emeklilikten yararlanamayanlar,
• Göreve girmeden önce rahatsızlığı olduğu halde engellilik mevzuatına uygun olarak işe girmeyenler.

Kimler yararlanabiliyor, kaç gün gerekiyor?

Bu imkândan, 5510 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce 5434'e tabi olarak çalışmaya başlayan memurlar yararlanabiliyor. Göreve başlamadan önce alınmış ve en az yüzde 40 engelli olduğunu gösteren sağlık kurulu raporu bulunanlar ile en az yüzde 40 oranında doğuştan engelli olduğunu belgeleyenler, en az 5400 gün prim ya da emekli keseneği ödemiş olmaları kaydıyla istekleri halinde emekli olabiliyor.

Çalışmaya başladıktan sonra ortaya çıkan rahatsızlıklarda ise yetkili sağlık kurullarınca düzenlenen raporlar ve tıbbi belgeler SGK Sağlık Kurulu tarafından inceleniyor. Kanuna göre gün şartı, çalışma gücündeki kayıp oranına bağlı olarak değişiyor:

• Kayıp oranı yüzde 50-59 arası: En az 5760 gün (16 yıl)
• Kayıp oranı yüzde 40-49 arası: En az 6480 gün (18 yıl)
• Göreve başlamadan önce en az yüzde 40 engelli olanlar: En az 5400 gün (15 yıl)

Aylık nasıl hesaplanıyor?

Düzenleme 5510 sayılı Kanun'da yer alsa da, ilgili madde 1 Ekim 2008'den önce 5434 kapsamında göreve başlayanlar için yine 5434 hükümlerinin uygulanmasını sağlıyor. Bu nedenle aylık 5434 sayılı Kanun'un 41'inci ve ek 70'inci maddelerine, emekli ikramiyesi ise 89'uncu maddesine göre hesaplanıyor. Kanun metnindeki "yaşlılık aylığı" ifadesi 5510'a ait; 5434'teki karşılığı "emekli aylığı" ve bu ifade farkı sonucu değiştirmiyor.

5434 sisteminde emekli aylığı ile adi malullük aylığının hesaplanma yöntemi aynı. Çalışma gücü kaybına dayalı aylıkta da aynı hükümler uygulandığı için hesaplama değişmiyor. Hesaplamada memurun derecesi, kademesi, göstergesi, ek göstergesi, taban aylığı, kıdem aylığı, emeklilik tazminatı ve memur maaş katsayısı kullanılıyor.

Fark nereden doğuyor?

Normal emeklilik, malulen emeklilik ve çalışma gücü kaybına dayalı emeklilik arasında hesaplama sistemi açısından fark bulunmuyor. Aylık ve ikramiye tutarını farklılaştıran unsur, hesaba katılan hizmet süresinin uzunluğu ile memurun derecesi, kademesi ve ek göstergesi. Yani aynı derece, kademe ve ek göstergeye sahip iki memurdan çalışma gücü kaybıyla emekli olanın aylığı, sırf bu emeklilik türü nedeniyle düşük olmuyor. Ancak daha kısa hizmetle emekli olunduğunda ikramiye, hizmet yılı sayısı kadar hesaplandığı için doğal olarak daha az çıkıyor.

Başvuru öncesi ne yapılmalı?

Bu yoldan emekli olmayı düşünen memurların önce yetkili hastanelerden alınacak sağlık kurulu raporuyla çalışma gücü kayıp oranını belgelendirmesi gerekiyor. Rapor SGK Sağlık Kurulu tarafından incelenip oran kesinleştikten sonra, hizmet sürelerinin gerekli gün sayısını karşılayıp karşılamadığı kontrol edilmeli. Başvuru, görev yapılan kurum aracılığıyla yapılıyor. Emeklilik kararı vermeden önce derece ve kademe ilerlemesi ile ek gösterge durumunun da değerlendirilmesi, birkaç ay daha çalışarak aylığı yükseltme imkânı olup olmadığının araştırılması öneriliyor.