e-Devlet'teki Prim Gününe Güvenenler Dikkat! Emeklilik Yıllar Sonra İptal Olabilir

Emeklilik hesabı yapanların çoğu e-Devlet'teki hizmet dökümüne bakıp prim gün sayısının yettiğini görünce rahatlıyor. Ancak SGK uzmanlarına göre bu ekranda görünen rakam tek başına güvence değil. Hizmet dökümündeki çakışmalar, geçersiz kayıtlar, işyeri kodlamaları ve Bağ-Kur borçları, emekli aylığı bağlandıktan yıllar sonra bile emekliliğin iptal edilmesine yol açabiliyor. Üstelik bu durumda o güne kadar ödenen aylıklar ve sağlık giderleri de geri istenebiliyor.

Emeklilik nasıl iptal olabiliyor?

SGK Uzmanı Özgür Erdursun'un değerlendirmesine göre, kurumun aylık bağlandıktan sonra yaptığı denetimlerde sahte sigortalılık, hizmet çakışması ya da başka hukuki gerekçelerle bazı prim günleri geçersiz sayılabiliyor. Geçerli prim günü, emeklilik tarihinde aranan şartın altına düşerse bağlanan yaşlılık aylığı kesiliyor ya da emeklilik işlemi tamamen iptal ediliyor. Kısacası aylığın bağlanmış olması, sonradan ortaya çıkabilecek geçersiz hizmetlere karşı mutlak bir koruma sağlamıyor.

30 gün her şeyi değiştirebilir

Uzmanın verdiği örnek, riskin boyutunu net biçimde gösteriyor: SSK'dan emekli olabilmek için 5.975 prim gününe ihtiyaç duyan bir kişinin hizmet dökümünde 6.000 gün görünüyor. Yapılan denetimde 30 günün geçersiz sayılmasıyla geçerli prim günü 5.970'e düşüyor. Alt sınır karşılanmadığı için emeklilik işlemi iptal ediliyor. Yani sadece 5 günlük açık, yılların emekliliğini geçersiz kılabiliyor.

Ödenen aylıklar geri isteniyor

Emekliliğin iptali halinde SGK, geçmişe dönük ödediği aylıkları ve karşıladığı sağlık giderlerini mevzuat kapsamında geri talep edebiliyor. Yersiz ödemelerin geri alınmasında 5510 sayılı Kanun'un 96'ncı maddesi uyarınca kişinin kusuru ile kurum hatası arasında ayrım yapılıyor ve buna göre süre ile faiz uygulamaları değişiyor. Her olayda tüm ödemeler aynı yöntemle istenmese de karşılaşılabilecek mali riskin yüksek olduğu vurgulanıyor.

K, Ş ve S kodlarına dikkat

SGK kayıtlarında işyerlerine ilişkin bazı işaretlemeler bulunabiliyor. "K" (kontrollü) ve "Ş" (şüpheli) işaretli hizmetler otomatik olarak geçersiz sayılmıyor; durum yapılan incelemenin sonucuna göre netleşiyor. "S" (sahte) işareti ise gerçekte çalışmaya dayanmadığı halde sigortalı gösterilen dönemleri ifade ediyor ve bu hizmetler tamamen iptal ediliyor. Uzmanlar, fiili çalışmaya dayanmayan günlere güvenerek emeklilik planı yapılmaması gerektiğini hatırlatıyor.

Bağ-Kur'lular borcu kapatmadan başvurmamalı

4/b (Bağ-Kur) kapsamında yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için prim ve prime ilişkin borç şartlarının eksiksiz karşılanması gerekiyor. Adayların emeklilik dilekçesi vermeden önce borçlarını sorgulaması, ödeme yaptıktan sonra borcun sistemden düştüğünü kontrol etmesi öneriliyor. Ödemelerin SGK kayıtlarına yansıması zaman alabildiği için dekontların saklanması, özellikle ay sonlarında yapılan başvurularda ödeme ve kayıt tarihlerine dikkat edilmesi gerekiyor.

Dilekçe vermeden önce kontrol listesi

• Hizmet dökümünü ay ay ve yıl yıl ayrıntılı inceleyin.
• Aynı döneme denk gelen SSK ve Bağ-Kur çakışmalarını araştırın.
• Bir ayda 30 günü, bir yılda 360 günü aşan süreleri kontrol edin.
• K, Ş ve S işaretlerini ve Bağ-Kur borçlarını gözden geçirin.
• Gerekli asgari prim gününden biraz fazla, gerçek ve geçerli hizmetiniz olsun.
• Şüpheli kayıtlar için başvurudan önce SGK'dan yazılı bilgi ve inceleme talep edin.

Başvuru nasıl yapılıyor?

Şartları taşıyan sigortalılar, başvurularını SGK müdürlüklerinden ya da e-Devlet'teki "Gelir, Aylık, Ödenek Talep Belgesinin Verilmesi" hizmetinden yapabiliyor. Ancak başvurunun e-Devlet'ten alınmış olması şartların kesin olarak sağlandığı anlamına gelmiyor; belirleyici olan SGK'nın esastan yapacağı inceleme. 4/a kapsamında çalışanların da işten ayrılmadan önce geçerli prim gününü doğrulatması, kıdem tazminatı ve kullanılmayan yıllık izin ücreti gibi haklarını dikkatle değerlendirmesi öneriliyor.

Hizmet dökümü nereden alınır?

Hizmet dökümüne e-Devlet'te "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" hizmetinden ulaşılabiliyor. Belgede her işveren için bildirilen gün sayısı, kazanç ve dönem bilgileri ayrıntılı olarak yer alıyor. Uzmanlar, dökümün yalnızca toplam gün kısmına değil, işyeri bazındaki satırlara da tek tek bakılmasını, hatırlanmayan bir işyeri ya da fiilen çalışılmayan bir dönem görülürse vakit kaybetmeden SGK'ya başvurulmasını tavsiye ediyor.