Yarı Zamanlı Çalışanlar Dikkat! SGK Prim Gününüz Eksik Yatıyor Olabilir

Haftanın birkaç günü ya da günün birkaç saati çalışan milyonlarca kişi için emeklilik hesabında kritik bir ayrıntı var. Kısmi süreli çalışanların SGK'ya bildirilen prim gün sayısı, işyerine kaç gün gittiklerine göre değil, ay boyunca çalıştıkları toplam saate göre hesaplanıyor. Bu kuralı bilmeyen çalışanlar, hizmet dökümlerinde gördükleri gün sayısının neden beklediklerinden az olduğunu anlamakta zorlanıyor; işverenler de hatalı bildirim nedeniyle cezayla karşılaşabiliyor.

Uzmanlara göre uygulamada en sık yapılan hata, işçinin ay içinde işe geldiği gün sayısı ile SGK'ya bildirilecek prim gününün aynı kabul edilmesi.

Kısmi süreli çalışma nedir?

4857 sayılı İş Kanunu'na göre işçinin haftalık çalışma süresi, tam süreli emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmişse kısmi süreli iş sözleşmesinden söz ediliyor. Çalışma Süreleri Yönetmeliği bu ölçüyü, emsal çalışmanın üçte ikisine kadar olan çalışma olarak tanımlıyor. Yani tam zamanlı çalışmanın haftada 45 saat olduğu bir işyerinde, haftada 30 saate kadar çalışanlar kısmi süreli sayılıyor.

Kısmi süreli çalışan, sadece daha az saat çalıştığı için tam zamanlı çalışana göre farklı muameleye tabi tutulamıyor. Ücret ve bölünebilir diğer haklar çalışılan süreyle orantılı hesaplanıyor.

7,5 saat kuralı nasıl işliyor?

Saat ücretiyle yapılan sözleşmelerde ay içinde çalışılan toplam süre 7,5 saate bölünüyor ve çıkan sonuç prim gün sayısını veriyor. Bölme sonucunda artan bir süre kalırsa, bu süre 7,5 saatten az olsa bile bir güne tamamlanıyor. Birkaç örnekle hesap şöyle:

Ayda 75 saat çalışan: 75 ÷ 7,5 = 10 prim günü
Ayda 76 saat çalışan: 10,13 gün, artan süre tamamlanarak 11 prim günü
13 gün, günde 5 saat çalışan: 65 saat ÷ 7,5 = 8,66, tamamlanarak 9 prim günü
10 gün, günde 3 saat çalışan: 30 saat ÷ 7,5 = 4 prim günü

Son örnek özellikle önemli: İşe on farklı günde gidilmiş olsa da bildirim 10 gün değil, 4 gün olarak yapılıyor. Çünkü her günün eksik saati ayrı ayrı bir güne tamamlanmıyor, hesap ay sonundaki toplam saat üzerinden yapılıyor. Deniz İş Kanunu ve Basın İş Kanunu kapsamındaki çalışanlarda ise toplam süre 8 saate bölünüyor.

Puantaj usulü farklı

Geçerli bir kısmi süreli sözleşmesi olmayan, tam süreli sözleşmeyle çalışıp bazı günler birkaç saat çalışmış görünen işçiler için kural tamamen değişiyor. Bu durumda çalışılan her gün, süre bir saat bile olsa bir prim günü kabul ediliyor. Örneğin tam süreli sözleşmeli bir işçi ay içinde sekiz farklı günde ikişer saat çalıştıysa, toplam 16 saat 7,5'e bölünerek 3 gün bildirilemez; sekiz günün her biri prim günü sayılıyor.

Çağrı üzerine çalışanlar

Kısmi çalışmanın özel bir türü olan çağrı üzerine çalışmada, sözleşmede süre gün, hafta ya da ay olarak belirlenmişse bildirim bu süre üzerinden yapılıyor. Süre belirtilmemişse haftalık 20 saat kararlaştırılmış sayılıyor. İşçi sözleşmedekinden fazla çalışırsa fiili süre esas alınıyor; örneğin ayda 60 saat öngörülüp 68 saat çalışılmışsa, 68 saat 7,5'e bölünerek 10 prim günü bildirilmesi gerekiyor.

Emeklilik için ne anlama geliyor?

Yarı zamanlı çalışanların bir yılda biriktirdiği prim günü, tam zamanlı çalışanlara göre doğal olarak daha az oluyor. Bu da emeklilik için gereken 5400, 7200 ya da 9000 gibi gün şartlarının daha geç tamamlanması anlamına geliyor. Bu nedenle kısmi süreli çalışanların, eksik gün sorununu ileride isteğe bağlı sigorta ya da borçlanma gibi yollarla tamamlamayı planlaması gerekebiliyor.

Uzmanlar çalışanlara, e-Devlet'ten hizmet dökümlerini düzenli kontrol etmelerini ve bildirilen günleri kendi çalışma saatleriyle karşılaştırmalarını öneriyor. İşverenlerin de yazılı sözleşme, çalışma çizelgesi, giriş-çıkış kayıtları, bordro ve banka ödemelerini aynı verilerle uyumlu tutması gerekiyor. Küçük görünen bir hesap hatası, ileride prim farkı, idari para cezası ve hizmet tespiti davası olarak geri dönebiliyor.