Evli Olmayan Memur Vefat Ederse Aylık Kime Bağlanır? İkramiye Kuralı Belli
Hiç evlenmemiş bir memur hayatını kaybettiğinde anne ve babaya hangi şartlarla aylık bağlanıyor, emekli ikramiyesi kime ödeniyor? 5434 ve 5510 sayılı kanunlara göre kardeşlerin durumu da dahil tüm ayrıntılar.
Kamuda çalışırken hayatını kaybeden bir memurun geride bıraktıklarına aylık bağlanıp bağlanmayacağı, özellikle evli olmayan ve çocuğu bulunmayan memurlar için en çok merak edilen konuların başında geliyor. Mevzuata göre bu durumda aylık alabilecek kişiler yalnızca anne ve baba. Onların da aylık alabilmesi için kanunda sayılan şartları taşıması gerekiyor. Emekli ikramiyesi ise önce aylık bağlanan kişilere, aylık bağlanacak kimse yoksa kanuni mirasçılara ödeniyor.
Hangi kanun uygulanacak?
Uygulanacak kuralları memurun göreve başladığı tarih belirliyor. 1 Ekim 2008'den önce memuriyete başlayanlar 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'na tabi. Bu tarihten önce memurluk hizmeti olmayıp sonradan memur olanlar ise 5510 sayılı Kanun kapsamında değerlendiriliyor.
İki kanunda da hak sahibi sayılan yakınlar aynı: eş, çocuklar, anne ve baba. Kardeşler, dede, nine ve diğer akrabalar veraset ilamında mirasçı olarak yer alsalar bile aylık bağlanacak kişiler arasında sayılmıyor. Eşi ve çocuğu olmayan memur için aylık alabilecek tek yakının anne ve baba olmasının nedeni bu.
5434'e tabi memurun anne ve babası ne zaman aylık alır?
5434 sayılı Kanun aslında vefat eden memurun en az 10 yıl hizmetinin bulunmasını şart koşuyor. Ancak 5510 sayılı Kanun'un geçici 4'üncü maddesi bu süreyi 5 yıla indirdi. Bu nedenle 5 ile 10 yıl arası hizmeti olanlarla 10 yılı aşanlar için şartlar birbirinden ayrılıyor.
Bu kapsamda anneye, dul ve muhtaç olması halinde aylık bağlanıyor. Baba için ise hem muhtaç hem de malul olma şartı aranıyor. Babanın 65 yaşını doldurmuş olması durumunda yalnızca muhtaç olması yeterli kabul ediliyor. Hizmeti 5 ile 10 yıl arasında olan memurların yakınlarına ise aylık, 5510 sayılı Kanun'daki şartlara göre bağlanıyor.
5510'a tabi memurda gelir şartı
2008 sonrası göreve başlayan memurların yakınlarına aylık bağlanması için vefat edenin en az 5 yıllık hizmeti olması gerekiyor. Bu grupta anne ve babaya ancak eş ve çocuklardan artan bir hisse varsa aylık bağlanıyor. Evli olmayan ve çocuğu bulunmayan memurda eş ve çocuk olmadığı için bu şart genellikle sorun çıkarmıyor.
Asıl belirleyici olan gelir şartı. Anne ve babanın her türlü kazanç ve iratlarından elde ettikleri gelirin net asgari ücretin altında olması gerekiyor. Ayrıca diğer çocuklarından kaynaklananlar hariç, kendilerine bağlanmış başka bir gelir ya da aylık bulunmaması şart. 65 yaşını geçmiş anne ve babada ise artan hisse şartı aranmıyor.
Emekli ikramiyesi kime ödenir?
Emekli ikramiyesi konusunda 5434 kapsamındakiler için Kanun'un 89'uncu maddesi, 5510 kapsamındakiler için ise 5434 sayılı Kanun'un Ek 82'nci maddesi uygulanıyor. Her iki maddede de ikramiyesini almadan hayatını kaybeden ve ölüm tarihinde hak sahibi bulunmayanların ikramiyesinin kanuni mirasçılara ödeneceği belirtiliyor.
Uygulamada sıralama şöyle işliyor: İkramiye önce aylık bağlanan kişilere ödeniyor. Aylık bağlanacak kimse yoksa, veraset ilamında yer alan kanuni mirasçılara veriliyor. İkramiye için 20 ya da 25 yıl gibi bir hizmet süresi şartı da aranmıyor. Her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığı ikramiye olarak hesaplanıyor.
Kardeşler ne alabilir?
Hiç evlenmemiş memurun anne ve babası yukarıdaki şartları taşıyorsa hem aylık hem de emekli ikramiyesi onlara ödeniyor. Anne ve baba hayatta olsa bile muhtaçlık ya da gelir şartını sağlamıyorsa kendilerine aylık bağlanmıyor. Bu durumda aylık bağlanacak kimse kalmadığı için ikramiye, veraset ilamındaki kanuni mirasçılara geçiyor. Kardeşler aylık alamasa da ikramiye bu yolla mirasçı sıfatıyla onlara ulaşabiliyor.
Başvuru için neler gerekiyor?
Hak sahiplerinin aylık ve ikramiye için Sosyal Güvenlik Kurumu'na başvurması gerekiyor. Başvuruda ölüm belgesi, nüfus kayıt örneği ve gerekli hallerde veraset ilamı isteniyor. Muhtaçlık ve gelir şartlarının değerlendirilmesi için kurum ayrıca gelir durumuna ilişkin bilgi ve belgeler talep edebiliyor. Kanunlardaki şartlar kişiden kişiye farklı sonuç doğurabildiği için hak sahiplerinin işlem öncesinde SGK il müdürlüklerinden bilgi alması tavsiye ediliyor.
