En Düşük Emekli Aylığı İçin Meclis'te Yeni Teklif! Asgari Ücrete Eşitlenecek mi?

Milyonlarca emeklinin yakından takip ettiği taban aylık tartışmasına Meclis'ten yeni bir hamle geldi. En düşük emekli aylığının net asgari ücret seviyesine çıkarılmasını ve bundan sonra her yıl yeni asgari ücretle birlikte otomatik olarak güncellenmesini öngören kanun teklifi TBMM Başkanlığı'na sunuldu. Teklif, 19 Ekim itibarıyla görüşülmek üzere Plan ve Bütçe Komisyonu'na gönderildi.

Teklifi kim verdi, ne zaman sunuldu?

Düzenleme, Eskişehir Milletvekili İbrahim Arslan tarafından 16 Ekim tarihinde Meclis'e sunuldu. Teklif, Meclis'teki olağan prosedür gereği ilgili ihtisas komisyonu olan Plan ve Bütçe Komisyonu'na havale edildi. Bundan sonraki süreçte teklifin komisyon gündemine alınıp alınmayacağı, alınırsa nasıl bir değişiklikle Genel Kurul'a geleceği belirleyici olacak.

Şu aşamada bunun bir kanun teklifi olduğunu, yani yürürlüğe giren bir karar olmadığını hatırlatmak gerekiyor. Muhalefet milletvekillerinin verdiği tekliflerin önemli bir kısmı komisyon aşamasında bekletiliyor ya da gündeme alınmıyor. Yine de teklif, ocak zammı öncesinde emekli maaşları konusundaki tartışmayı yeniden alevlendirdi.

Kanunda hangi ifade değişecek?

Teklif, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Ek 19'uncu maddesini hedef alıyor. Bu maddenin birinci fıkrasında şu anda en düşük aylığın "ek ödeme dâhil 23.552 Türk Lirasından az olamaz" şeklinde sabit bir rakama bağlandığı görülüyor. Teklifte bu ifadenin "ek ödeme dâhil yürürlükte bulunan net asgari ücret tutarından az olamaz" şeklinde değiştirilmesi isteniyor.

Bu değişikliğin en önemli yanı, rakamın sabit olmaktan çıkması. Mevcut sistemde taban aylığın yükseltilmesi için her seferinde yeni bir yasal düzenleme yapılması gerekiyor. Teklif kabul edilirse, asgari ücret her yıl belirlendiğinde en düşük emekli aylığı da kendiliğinden o seviyeye çekilmiş olacak.

Teklif kabul edilirse taban aylık ne kadar olur?

2026 yılı için geçerli net asgari ücret 28.075,50 TL. Bugün en düşük emekli aylığı ise ek ödeme dahil 23.552 TL seviyesinde bulunuyor. Hesaplamaya göre teklif bugünkü rakamlarla yasalaşsaydı, taban aylık alan bir emeklinin cebine ayda yaklaşık 4.523,50 TL daha fazla para girecekti.

Asıl fark ise ocak ayında ortaya çıkacak. 2027 yılında asgari ücrete yapılacak artış, teklifin mantığına göre taban aylığa da birebir yansıyacak. Örneğin asgari ücret yüzde 30 oranında artırılırsa, net asgari ücret 36 bin TL'nin üzerine çıkıyor; teklif yasalaşmış olsaydı en düşük emekli aylığı da aynı seviyeye çekilecekti. Bu rakamların sadece bir hesaplama örneği olduğunu, ocak ayındaki asgari ücretin henüz belirlenmediğini not etmek gerekiyor.

Gerekçede neler yazıyor?

Teklifin gerekçesinde, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun yaşlılık aylığı tanımına dikkat çekildi. Bu tanıma göre yaşlılık aylığı, ilerleyen yaş nedeniyle çalışma gücü azalan ve gelir kaybına uğrayan sigortalıların geçimini sağlamak amacıyla bağlanan bir ödeme. Gerekçede, bugünkü aylık tutarlarının bu işlevi yerine getirmekte yetersiz kaldığı, emeklilerin geçimlerini sağlamakta zorlandığı vurgulandı.

Metinde ayrıca Anayasa'nın 61'inci maddesine atıf yapıldı. Bu maddede yaşlıların devletçe korunacağı, yaşlılara yapılacak devlet yardımının ve sağlanacak diğer hakların kanunla düzenleneceği belirtiliyor. Teklif sahibi, sosyal devlet ilkesinin bireylere asgari bir gelir güvencesi sunmayı gerektirdiğini, emeklilerin de bu güvenceden yararlanması gerektiğini savundu.

Kimleri ilgilendiriyor?

Taban aylık uygulaması, hizmet süresi ve prim tutarı düşük olduğu için hesaplanan aylığı belirlenen alt sınırın altında kalan SSK ve Bağ-Kur emeklilerini kapsıyor. Bu emeklilere aradaki fark Hazine tarafından tamamlanıyor. Milyonlarca emeklinin aylığı bu alt sınırla belirlendiği için taban aylık rakamı, her zam döneminde en çok tartışılan başlıkların başında geliyor.

Memur emeklileri ise farklı bir sistemle aylık aldığı için bu düzenlemenin doğrudan kapsamında değil. Teklif ağırlıklı olarak 4/a (SSK) ve 4/b (Bağ-Kur) statüsündeki düşük aylıklı emeklileri hedefliyor.

Ocak zammı süreci nasıl işleyecek?

Mevcut düzende SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin aylıkları, temmuz-aralık dönemindeki altı aylık enflasyon oranında artırılıyor. Aralık ayı enflasyonu ocak başında açıklandığında zam oranı kesinleşecek. Taban aylığın yükseltilip yükseltilmeyeceği ise her dönem olduğu gibi hükümetin ayrıca yapacağı yasal düzenlemeye bağlı olacak.

Emeklilerin önümüzdeki haftalarda takip etmesi gereken iki kritik başlık bulunuyor: Birincisi her ayın başında açıklanacak enflasyon verileri, ikincisi aralık ayında toplanacak Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun kararı. Meclis'teki teklif bu iki başlığı birbirine bağlamayı amaçladığı için önümüzdeki dönemde gündemde kalmaya devam edecek gibi görünüyor.