Paramız Nereye Gidiyor? TÜİK Açıkladı: Kira ve Gıda Bütçeyi Yutuyor

Ay sonunu getirmekte zorlanan pek çok ailenin aklındaki soru aynı: Para nereye gidiyor? Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı 2025 yılı bölgesel hanehalkı tüketim harcaması araştırması bu soruya bölge bölge cevap verdi. Sonuçlar, harcamaların büyük bölümünün konut ve kira, gıda ve ulaştırma kalemlerinde toplandığını, ancak bölgeler arasında çarpıcı farklar bulunduğunu ortaya koydu.

Araştırma, Hanehalkı Bütçe Araştırması'nın 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait verilerinin birleştirilmesiyle hazırlandı.

Harcamaların dörtte biri İstanbul'da

Türkiye'de geçen yıl yapılan toplam tüketim harcamalarının yüzde 25,6'sı İstanbul'da yaşayan haneler tarafından gerçekleştirildi. İstanbul'u yüzde 14,5 ile Ege Bölgesi ve yüzde 12,6 ile Akdeniz Bölgesi izledi. En düşük pay ise yüzde 1,4 ile Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'nde kaldı; bu bölgeyi yüzde 2,5 ile Ortadoğu Anadolu ve yüzde 2,8 ile Doğu Karadeniz takip etti.

İstanbul, ülke genelindeki eğitim harcamalarının yüzde 38,3'ünü, lokanta ve konaklama harcamalarının yüzde 32,2'sini, konut ve kira harcamalarının yüzde 28,4'ünü, eğlence, spor ve kültür harcamalarının ise yüzde 27,3'ünü tek başına yaptı.

Kiraya en çok İzmir ayırıyor

Bölgelerin kendi bütçeleri içindeki dağılıma bakıldığında, konut ve kiraya en yüksek payı yüzde 30,2 ile İzmir bölgesi ayırdı. Yani İzmir'de bir hanenin harcadığı her 100 liranın yaklaşık 30 lirası barınmaya gidiyor. En düşük pay ise yüzde 19,6 ile Van, Muş, Bitlis ve Hakkari bölgesinde görüldü.

Büyük bölgeler ölçeğinde konut ve kira harcamalarında en yüksek pay yüzde 29,6 ile İstanbul'da, en düşük pay yüzde 22,1 ile Kuzeydoğu Anadolu'da oluştu.

Gıdaya en çok Güneydoğu harcıyor

Gıda ve alkolsüz içeceklerin hane bütçesindeki payı en yüksek yüzde 27,1 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, en düşük yüzde 14,2 ile İstanbul'da gerçekleşti. Daha dar bölge ölçeğinde ise bu oran Şanlıurfa ve Diyarbakır bölgesinde yüzde 29,6'ya kadar çıktı. Bu tablo, gelir düzeyi düştükçe temel ihtiyaçların bütçeden aldığı payın arttığını açıkça gösteriyor.

Ulaştırmada Marmara öne çıktı

Motorlu taşıt alımı, akaryakıt, toplu taşıma ve araç bakımını kapsayan ulaştırma harcamalarına en yüksek payı yüzde 25 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova bölgesi ayırdı. En düşük pay yüzde 12,9 ile Şanlıurfa-Diyarbakır bölgesinde kaldı. Büyük bölgeler arasında ise ulaştırmanın bütçedeki payı yüzde 23,3 ile Batı Marmara'da en yüksek, yüzde 16,5 ile Güneydoğu Anadolu'da en düşük oldu.

Ege'de sağlık ve ev eşyası öne çıkıyor

Toplam harcamalarda ikinci sırada yer alan Ege Bölgesi, ülke genelindeki alkollü içecek ve tütün harcamalarının yüzde 17,9'unu, sağlık harcamalarının yüzde 15,9'unu, mobilya, ev eşyası ve eğlence-kültür harcamalarının ise yüzde 15,5'ini gerçekleştirdi.

Doğu bölgelerinde tablo farklı

Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi, ülke genelindeki gıda ve alkolsüz içecek harcamaları ile tütün harcamalarından yüzde 1,9, giyim ve ayakkabı harcamalarından yüzde 1,8 pay aldı. Ortadoğu Anadolu ise gıda, giyim ve iletişim harcamalarından yüzde 3,4, mobilya ve ev eşyası harcamalarından yüzde 2,9 pay aldı. Nüfus ve gelir farkları, bu bölgelerin toplam harcamadaki payını sınırlı tutuyor.

Aile bütçesi için ne anlama geliyor?

Uzmanlar, kira ve gıdanın bütçedeki ağırlığının bu kadar yüksek olmasının, enflasyonun özellikle bu kalemlerde hissedilmesiyle doğrudan ilişkili olduğunu vurguluyor. Kira ve gıda fiyatlarındaki her artış, düşük gelirli hanelerin bütçesinde orantısız bir yük yaratıyor. Aile bütçesini kontrol altında tutmak isteyenlerin, aylık harcamalarını kalem kalem not ederek kendi dağılımlarını bu ortalamalarla karşılaştırması, tasarruf yapılabilecek alanları görmek için iyi bir başlangıç olabilir.