Yüzde 75 İndirim Vaadi Mercekte! Sahte Kampanyalara 249 Milyon TL Ceza
Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu 9 ayda aldatıcı reklam ve haksız ticari uygulamalara 249 milyon TL'yi aşan ceza kesti. Gerçeğe aykırı indirimler, kuyumcular ve fenomen paylaşımları denetimde.
Vitrinlerde ve internet sitelerinde gördüğünüz "yüzde 75'e varan indirim" afişlerine artık daha temkinli bakmakta fayda var. Ticaret Bakanlığı, gerçeği yansıtmayan indirim vaatleri başta olmak üzere tüketiciyi yanıltan reklamlara yönelik denetimlerin sonuçlarını açıkladı. Reklam Kurulu, yılın ilk dokuz ayında aldatıcı reklamlar ve haksız ticari uygulamalar nedeniyle 249 milyon lirayı aşan idari para cezası verdi.
Kurul, aynı dönemde 33 binin üzerinde başvuruyu değerlendirdi. 8 Ekim'deki son toplantıda ise 161 dosya karara bağlandı; mevzuata aykırı bulunan 136 dosyada durdurma cezası ile birlikte toplam 17 milyon 176 bin 744 lira para cezası uygulandı.
Sahte indirimlere yaptırım
Ekim toplantısında öne çıkan başlıkların başında indirimli satış reklamları geldi. Yapılan incelemelerde bazı kampanyalarda yüzde 75 gibi yüksek oranlarda gerçeği yansıtmayan indirim vaatleri tespit edildi. Bazı işletmelerin, üzeri çizili "eski fiyat" olarak indirim başlangıcından önceki son 10 gündeki en düşük fiyatı değil, daha yüksek bir rakamı gösterdiği belirlendi. Kolay erişilebilen sadakat kartı programlarına ilişkin reklamlarda da indirimli satış kurallarına uyulmadığı saptandı ve bu reklamlara yaptırım uygulandı.
"Son 10 gün" kuralı ne anlama geliyor?
Mevzuata göre bir ürünü indirimli olarak satan işletme, indirimden önceki fiyat olarak indirim başlangıcından önceki son 10 gün içinde uyguladığı en düşük fiyatı göstermek zorunda. Yani kampanyadan birkaç gün önce fiyatı yapay olarak yükseltip ardından "büyük indirim" ilan etmek kurallara aykırı. Tüketiciler, şüphelendikleri ürünlerde fiyat geçmişini takip ederek bu tür uygulamaları fark edebiliyor.
Fenomenlere "reklam" ibaresi zorunluluğu
1 Ağustos'ta yürürlüğe giren yönetmelik değişikliğiyle hedefli reklamcılık, yapay zekayla üretilen reklamlar, sosyal medya fenomenlerinin tanıtımları ve indirimli satışlar başta olmak üzere pek çok alanda yeni kurallar getirilmişti. Buna göre para, indirim ya da hediye karşılığı yapılan paylaşımlarda "reklam" veya "tanıtım" ifadesinin açıkça yer alması gerekiyor. Kurul, 32 sosyal medya hesabındaki paylaşımları kendiliğinden incelemeye aldı; reklam ibaresi kullanma zorunluluğuna uyulmadığı tespit edilen paylaşımlar için durdurma cezası verdi.
Kuyumculara da inceleme
Mücevherat sektöründe yüksek oranlı indirim vaatleriyle yayımlanan reklamlar da mercek altına alındı. Yapılan değerlendirme sonucunda mevzuatı ihlal ettiği belirlenen 9 firma hakkında durdurma cezası kararı alındı. Özellikle altın fiyatlarının yüksek seyrettiği dönemlerde işçilik indirimi gibi vaatlerin tüketiciler üzerinde güçlü bir etki yarattığı biliniyor.
Kampanya dönemlerinde nelere dikkat edilmeli?
Fiyat geçmişine bakın: İndirimden birkaç hafta önce ürünün fiyatını not almak, gerçek indirim oranını görmenizi sağlar.
"Varan" ifadesine dikkat: "Yüzde 75'e varan" ifadesi, ürünlerin yalnızca küçük bir kısmında bu orana ulaşıldığı anlamına gelebilir.
Kart ve üyelik şartlarını okuyun: Bazı indirimler yalnızca sadakat kartı sahiplerine ya da belirli ödeme yöntemlerine geçerli olabilir.
Fenomen önerilerini sorgulayın: Reklam ibaresi olmayan ama ürünü öven paylaşımlar ücretli tanıtım olabilir.
Tüketiciler nasıl korunur?
Uzmanlar, alışverişten önce ürünün farklı satıcılardaki fiyatını karşılaştırmayı, kampanya koşullarını ve indirim süresini dikkatlice okumayı öneriyor. İnternet alışverişlerinde ürün sayfasının ekran görüntüsünü almak, olası bir anlaşmazlıkta delil olarak kullanılabiliyor. Aldatıcı bir reklamla karşılaştığını düşünen tüketiciler, Ticaret Bakanlığı'nın e-Devlet üzerinden erişilebilen Tüketici Bilgi Sistemi'ne ya da ALO 175 Tüketici Danışma Hattı'na başvurabiliyor.
Bakanlık, tüketici haklarının korunması, yanıltıcı reklamların önlenmesi ve piyasada adil rekabetin sağlanması için denetimlerin kararlılıkla süreceğini vurguladı. Yılın son çeyreğinde yoğunlaşan büyük indirim dönemlerinde denetimlerin daha da sıklaşması bekleniyor. Özellikle kasım ayındaki büyük indirim günleri ve yılbaşı kampanyaları öncesinde hem fiziki mağazaların hem de e-ticaret sitelerinin fiyat etiketlerinin yakından izleneceği belirtiliyor. Kurallara uymayan işletmeler için durdurma cezasının yanı sıra yüksek tutarlı idari para cezaları da gündeme gelebiliyor.
