Çalışan Annelere Müjde! İş Yerlerine Kreş ve Emzirme Odası Şartı Geliyor
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın yönetmelik taslağına göre 150 kadın çalışanı olan işveren kreş, 100 kadın çalışanı olan emzirme odası sağlayacak. Gebe ve emziren çalışanlara ücret kesintisiz iş değişikliği de geliyor.
Çocuğunu kime bırakacağını düşünmeden işe gitmek, milyonlarca çalışan annenin en büyük beklentilerinden biri. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bu beklentiye yönelik yeni bir adım attı. Kadınların iş hayatına katılımını desteklemek ve gebe ya da emziren çalışanların iş sağlığı ve güvenliğini güçlendirmek amacıyla hazırlanan yönetmelik değişikliği taslağı, işverenlere kreş ve emzirme odası konusunda yeni sorumluluklar getiriyor.
150 kadın çalışan varsa kreş
Türkiye Gazetesi'nin aktardığı taslağa göre 150 ve daha fazla kadın çalışanı bulunan iş yerlerinde işverenler, çalışanların 0-6 yaş arasındaki çocukları için kreş, gündüz bakımevi ya da okul öncesi eğitim kurumu açacak. Birden fazla işveren bir araya gelerek ortak kurum kurabilecek ya da bu hizmeti yetkili kurumlarla yapacakları anlaşmalarla sağlayabilecek. Kreş ve bakımevlerinin kuruluş ve işletme masraflarının işverenler tarafından karşılanması öngörülüyor.
Taslağın dikkat çeken yeniliklerinden biri, yükümlülüğün hesaplanma şekli. Kadın çalışan sayısı belirlenirken işverenin aynı ilçe sınırları içindeki tüm iş yerlerinde çalışan kadınların toplamı esas alınacak. Böylece çalışanlarını farklı şubelere dağıtan işverenlerin yükümlülükten kaçması zorlaşacak. Ayrıca eşi vefat etmiş ya da çocuğunun velayeti kendisine verilmiş erkek çalışanlar da bu hesaba dahil edilecek.
100 kadın çalışan varsa emzirme odası zorunlu
Taslakta, yaş ve medeni durum ayrımı yapılmaksızın 100 ve daha fazla kadın çalışanı olan iş yerlerinde emzirme odası kurulması zorunluluğu da yer alıyor. Emzirme odasının tanımı da genişletiliyor. Yeni düzenlemeyle bu odalar yalnızca bebeği emzirmek için değil, anne sütünün sağılması ve uygun koşullarda saklanması için de kullanılabilecek. Bu değişiklik, bebeğini iş yerine getiremeyen ama emzirmeye devam eden anneler için önemli bir kolaylık sağlayacak.
Risk varsa iş değişecek, maaş kesilmeyecek
Taslak, gebe, yeni doğum yapmış ve emziren çalışanların karşılaşabileceği risklere karşı işverenin sorumluluğunu da yeniden tanımlıyor. Risk tespit edildiğinde çalışma koşulları veya saatleri geçici olarak değiştirilecek. Bu mümkün değilse ya da iş yeri hekimi gerekli görürse çalışan başka bir işe kaydırılacak ve bu durumda ücretinde herhangi bir kesinti yapılmayacak. Başka bir işe aktarmak da mümkün olmazsa çalışana talebi halinde ücretsiz izin verilecek; bu izin süresi yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmayacak.
Gebe çalışanlar bu işlerde çalıştırılamayacak
Taslakta gebe çalışanların çalıştırılamayacağı işler de tek tek sayılıyor. Buna göre gebe çalışanlar; ani darbe, sarsıntı ve uzun süreli titreşime maruz kalabilecekleri işlerde ve iş makinelerinde, 80 desibeli aşan gürültülü ortamlarda, iyonize radyasyon kaynaklarının bulunduğu alanlarda, belirli biyolojik etkenlerin risk oluşturduğu işlerde, kurşun türevleri gibi tehlikeli kimyasallara maruz kalabilecekleri görevlerde ve yer altı maden işlerinde çalıştırılamayacak.
İşverenler bunun yanında çalışma saatlerini ve dinlenme aralarını düzenleyecek, mümkün olan durumlarda oturarak çalışma imkânı sunacak, yüksekte çalışma ve düşme risklerine karşı önlem alacak. Çalışanların beslenme molalarına ve temiz içme suyuna erişimi de güvence altına alınacak.
Mevcut kural ne diyordu?
Kreş ve emzirme odası yükümlülüğü aslında yeni değil. Mevcut yönetmelikte de 100-150 kadın çalışanı olan iş yerlerinde emzirme odası, 150'den fazla kadın çalışanı olan iş yerlerinde ise kreş kurulması zorunlu tutuluyor. Kreşin iş yerine 250 metreden uzak olması halinde işverenin taşıt sağlaması gerekiyor. Yargı kararlarında, yükümlülüğünü yerine getirmeyen işverene karşı kadın çalışanın iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebileceği de kabul ediliyor. Yeni taslak, bu kuralları güncelleyip kapsamını genişletiyor.
Ne zaman yürürlüğe girecek?
Taslağa göre kreş ve gündüz bakımevlerinin yetkilendirilmesine ilişkin hüküm 31 Aralık 2027'de, diğer hükümler ise yönetmeliğin Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek. Düzenlemenin kesinleşmesi için taslağın son halini alıp yayımlanması bekleniyor.
